Efes (Ephesus)

Efes Antik Kentinin tarihi M.Ö. 6000 yıllarınayani Neolitik dönem olarak adlandırılan Cilalı Taş Devri’ne kadar uzanmaktadır.Son dönemlerde yapılan araştırmalarda Efes çevresindeki höyükler ve kaleninbulunduğu Ayasuluk Tepesi’nde Tunç çağları ve Hittitler’e ait yerleşimlerbulunmuştur. Hitit Dönemi’nde kentin adı Apasas’tır. M.Ö. 1050 yıllarındaYunanistan’dan gelen kolonilerinde yerleşmeye başladığı liman kenti Efes, M.Ö.560 yılında Artemis Tapınağı çevresine taşınmıştır. Bugün gezilen Efes ise,Büyük İskender’in generallerinden Lysimakhos tarafından M.Ö. 300 yıllarındakurulmuştur. Hellenistik ve Roma çağlarında en görkemli dönemlerini yaşayanEfes, Asya eyaletinin başkenti ve en büyük liman kenti olarak 200.000 kişiliknüfusa ulaşmıştır.  Efes, Bizans döneminde sahillerinin dolması sebebi iletekrar yer değiştirmiş ve ilk kurulduğu yer olan Selçuk’taki Ayasuluk Tepesi’netaşınmıştır. 1330 yılında Türkler tarafından alınan ve Aydınoğulları’nınmerkezi olan Ayasuluk, 16.Yüzyıl’dan itibaren giderek küçülmeye başlamış, 1923yılında Cumhuriyetimizin kuruluşundan sonra Selçuk adını almış ve bugün 30.000kişilik nüfusa sahip turistik bir yerdir.

 

Antik dönemin en önemli merkezlerindenbiri olan Efesus, İ.Ö. 4.bine dek giden tarihi boyunca uygarlık, bilim, kültürve sanat alanlarında her zaman önemli rol oynamıştır.  Doğu ile Batı (Asyave Avrupa) arasında başlıca kapı durumunda olan Efes önemli bir liman kentiidi. Bu konumu Efes’in çağının en önemli politik ve ticaret merkezi olarak gelişmesinive Roma Devrinde Asia eyaletinin başkenti olmasını sağlamıştır. Ancak, Efesantik çağdaki önemini yalnızca büyük bir ticaret merkezi olarak gelişmesini vebaşkent oluşuna borçlu değildir. Anadolu’nun eski ana tanrıça (Kybele) geleneğinedayalı Artemis kültünün en büyük tapınağı da Efes’de yer alır. Bu tapınakdünyanın yedi harikasından biri olarak kabul edilir.



 

Hellenistik Tiyatro Efes’in en büyük vegörkemli yapılarından biridir. Oturma sıraları büyük ölçüde hasarlı olmasınakarşın hala büyüleyici bir etkiye sahiptir.

 

Celsus Kütüphanesi, hem bir kütüphanebinası, hem de Roma İmparatorluğunun Asya Eyaleti Baş- komutanı Gaius JulisPolemaeanus’un kahramanlık anıtı olarak kullanılmıştır.

 

Memmiyus Anıtı  3.yüzyılda BüyükRoma’ nın diktatörlerinden birisi olan Sulla’nın torunu C.Memmius adına onursalbir yapı olarak dikilmiştir.